KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi öncülüğünde on birincisi düzenlenen Kadın Araştırmaları Kongresi’nin bu sene ana teması “Kurucu Emek ve Kadın” olarak belirlenmiştir.

Kadınlar, tarih boyunca toplumsal hayatın kuruluşunda, sürdürülmesinde ve dönüştürülmesinde belirleyici roller üstlenmiştir. Aile hayatından ekonomik hayata, kültürden siyasete, eğitimden sosyal dayanışmaya uzanan geniş bir alanda ortaya koydukları üretim, bakım, eğitim, gönüllülük ve kamusal katılım faaliyetleri, toplumsal ilişkileri şekillendirmiş, kurumların oluşumuna katkı sunmuş ve medeniyetlerin inşasında etkin olmuştur.

Son yıllarda sosyal bilimler başta olmak üzere birçok alanda güçlenen yaklaşımlar, kadınların yalnızca ekonomik üretimdeki konumlarıyla değil, toplumsal bağların kurulması, değerlerin aktarılması, dayanışma ağlarının oluşması ve sosyal bütünlüğün korunmasındaki rolleriyle birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Kadınlar, bütün bu süreçlerde yalnızca iş gücünün bir parçası ya da mevcut düzenin sürdürücüleri değil, dönüşümün yönünü belirleyen öznelerdir. Bu nedenle kadınların tarihsel ve güncel katkıları, toplumu kuran, geliştiren ve yeniden şekillendiren “kurucu emek” kavramı çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Buna rağmen kadınlara ilişkin akademik ve kamusal tartışmalar, çoğu zaman çalışma hayatı ile ev içi roller, kamusal alan ile özel alan arasında kurulan ikilikler üzerinden yürütülmektedir. Çalışmanın kamusal alanda ve ücret karşılığında gerçekleştirilen faaliyetlerle özdeşleştirilmesi, kadın emeğinin ekonomik ihtiyaç üzerinden değerlendirilmesine ve ekonomik zorunluluğun bulunmadığı durumlarda kadının çalışmasının gereksiz görülmesine zemin hazırlayabilmektedir. Oysa tarih boyunca kadınların emek üretmediği bir toplumsal düzenden söz etmek mümkün değildir. Bu noktada asıl mesele, kadının çalışıp çalışmamasından çok hangi faaliyetlerin “çalışma” sayıldığı, kadınların nerede ve nasıl çalışacağına, emeklerinin ücretli ya da ücretsiz oluşuna ve bu emeğin değerine kimlerin, hangi ölçütlerle karar verdiğidir. Dolayısıyla kadın emeğini tanımlayan, sınıflandıran ve değer biçen kabuller ile bu kabulleri üreten mekanizmaların da sorgulanması gerekmektedir.

Kadının çalışıp çalışmaması ya da çalışma hayatına katılımının aile ve bakım sorumluluklarını ne ölçüde etkileyeceği sorularına sıkışan mevcut çerçeve, kadınların toplumsal hayattaki kurucu rolünü açıklamakta yetersiz kalmaktadır. Çalışma hayatı ile bakım emeği, gönüllülük ile girişimcilik, kültürel aktarım ile ekonomik üretim birbirine karşıt veya birbirinden bağımsız alanlar değil, hayatı kuran ve toplumsal sürekliliği sağlayan emeğin farklı görünümleridir. Kadının kurucu emeğini görünür kılmak, bütün bu alanlar arasındaki ilişkileri daha yakından ve yerleşik kabullerin ötesine geçerek incelemeyi gerektirmektedir.

Bu ihtiyaçtan hareketle düzenlenen “Kurucu Emek ve Kadın” temalı kongre, kadının toplumsal hayatın kuruluşunda, sürdürülmesinde ve dönüştürülmesinde üstlendiği çok boyutlu rolü disiplinler arası bir yaklaşımla ele almayı amaçlamaktadır. Kongre, kadını belirli toplumsal roller ve faaliyet alanlarıyla sınırlayan yaklaşımların ötesine geçerek bireyin, ailenin, toplumun ve medeniyetin inşasına yön veren bir özne olarak yeniden düşünmeye çağırmaktadır. Bu doğrultuda kadın çalışmalarına özgün katkılar sunulması, kurucu emek kavramı etrafında yeni kavramsal ve kuramsal açılımlar geliştirilmesi, genç araştırmacıların desteklenmesi ve ulusal ve uluslararası akademik iş birliklerinin güçlendirilmesi hedeflenmektedir.